dzień

/ˈd͡ʑɛɲ/
Add to My Dictionary
In My Dictionary
+1
Okres światła dziennego, liczony dzień lub data, a w starszym i literackim użyciu także czas życia, dzień drogi albo leśna barć.

Przykłady

  • Ten dzień zapisałem w kalendarzu.
  • Do końca swoich dni mieszkał nad morzem.
  • Za dwa dni wrócimy do domu.
  • Do granicy zostały dwa dni drogi.
  • W młodych dniach pisała wiersze.

Podobne słowa

data
dziń
światło dzienne
doba
barć
etap
dzień miesiąca
dzienie
dzień jazdy
życie

Znaczenia

Światło dzienne

noun
time
neutral
Jasna część doby między świtem albo wschodem słońca a wieczorem.

Użycie

Dzień w tym znaczeniu przeciwstawia się nocy i ciemności.

Przykłady

  • Latem dzień jest długi.
  • Po burzy dzień zrobił się jasny.
  • Za dnia łatwiej było znaleźć drogę.
  • Wczesny dzień przyniósł chłodne powietrze.
  • W zimie dzień kończy się szybko.

Typowe błędy

Po liczebnikach często wybierana jest zła forma liczby mnogiej.
IncorrectCorrect
Dwa dnie trwały krótko. Dwa dni trwały krótko.
W nocy dzień świecił jasno. W nocy było ciemno.

Podobne słowa

Liczony dzień lub czas czynności

noun
time
neutral
Dzień liczony jako jednostka czasu, pełna doba albo część doby poświęcona jakiejś czynności.

Użycie

Dzień pasuje do liczonych dni i zwykłego czasu zajęć, zwłaszcza z liczebnikami i zwrotem cały dzień.

Przykłady

  • Pracowałem cały dzień w ogrodzie.
  • Za dwa dni wrócimy do domu.
  • Jeden dzień wystarczy na odpoczynek.
  • Przez trzy dni padał deszcz.
  • Po dniu spotkań potrzebuję ciszy.

Typowe błędy

Dzień czasu dodaje zbędny wyraz, a po liczebnikach często pojawia się zły przypadek.
IncorrectCorrect
Po trzech dnia odpocząłem. Po trzech dniach odpocząłem.
Dzień czasu minął szybko. Dzień minął szybko.

Podobne słowa

Data lub okazja kalendarzowa

noun
calendar
neutral
Konkretna data, termin, święto albo nazwana okazja w kalendarzu.

Użycie

Dzień łączy się z datami i nazwami świąt, także w formalnych zwrotach typu dnia 15 kwietnia.

Przykłady

  • Termin upływa dnia 15 kwietnia.
  • W Dzień Matki zadzwoniłem do mamy.
  • Nie pamiętam, jaki dziś dzień miesiąca.
  • Spotkanie przesunięto na dzień 8 czerwca.
  • Ten dzień zapisałem w kalendarzu.

Typowe błędy

Rok, miesiąc i data bywają mieszane w jednej konstrukcji.
IncorrectCorrect
W dzień 2020 roku wyjechałem. W roku 2020 wyjechałem.
Dziś jest dzień siedem lipiec. Dziś jest siódmy dzień lipca.

Podobne słowa

Dni życia

noun
life
literary
Okres czyjegoś życia, najczęściej w liczbie mnogiej w zwrotach o młodości, starości, pamięci lub końcu życia.

Użycie

Liczba mnoga dni niesie literackie znaczenie czasu czyjegoś życia, na przykład do końca dni.

Przykłady

  • Do końca swoich dni mieszkał nad morzem.
  • W młodych dniach pisała wiersze.
  • Na stare dni wrócił do rodzinnej wsi.
  • Pamiętał szczęśliwe dni dzieciństwa.
  • W tamtych dniach wszystko wydawało się możliwe.

Typowe błędy

Literacka liczba mnoga bywa błędnie sprowadzana do liczby pojedynczej.
IncorrectCorrect
Do końca swojego dzień pracował. Do końca swoich dni pracował.
W młodym dzień podróżowała. W młodych dniach podróżowała.

Podobne słowa

Dzień drogi

noun
travel
literary
Odległość albo etap możliwy do przebycia w ciągu jednego dnia podróży.

Użycie

Dzień w zwrotach podróżnych, takich jak dzień drogi, mierzy odległość czasem potrzebnym na przejazd lub marsz.

Przykłady

  • Do granicy zostały dwa dni drogi.
  • Karawana była o dzień jazdy od miasta.
  • Przed nami był jeszcze dzień marszu.
  • Wieś leżała dzień drogi dalej.
  • Po dniu drogi dotarli do rzeki.

Typowe błędy

Znaczenie podróżne wymaga rzeczownika drogi, jazdy albo podobnego.
IncorrectCorrect
Został jeden dzień kilograma. Został jeden dzień drogi.
Miasto jest dwa dzień drogi stąd. Miasto jest dwa dni drogi stąd.

Podobne słowa

Dawna barć

noun
beekeeping
archaic
Dawne regionalne określenie wydrążonego drzewa lub leśnej barci dla pszczół.

Użycie

To dzień należy tylko do historycznych albo gwarowych opisów bartnictwa i nie oznacza zwykłego dnia.

Przykłady

  • W dawnym opisie puszczy dzień oznaczał barć.
  • Bartnik znał każdą dzień w okolicy.
  • Starą dzień wydrążono wysoko w pniu.
  • W gwarze mówiono dzień na drzewo z pszczołami.
  • Miód z tej dzieni zapisano w inwentarzu.

Typowe błędy

Dawne znaczenie bartnicze łatwo pomylić ze zwykłym słowem o czasie.
IncorrectCorrect
Stara dzień była zwykłym dniem tygodnia. Stara dzień była barcią w drzewie.
Bartnik wydrążył dnia w pniu. Bartnik wydrążył dzień w pniu.

Podobne słowa

Użycie

Dzień najczęściej oznacza światło dzienne, czas kalendarzowy i zwykłe liczone dni. Znaczenia podróżne i bartnicze wymagają wyraźnego dawnego albo specjalistycznego kontekstu.

Typowe błędy

Po liczebnikach poprawne jest dni, nie dnie, a połączenie dzień czasu jest zbędne.

Etymologia

Odziedziczone ze staropolskiego dzień, od prasłowiańskiego *dьnь, ostatecznie łączone z indoeuropejskim rdzeniem oznaczającym świecenie. Rzadki bartniczy homonim pochodzi od staropolskiego dzienia, wiązanego z dziać, czyli wydrążać lub wykonywać.

FAQ

Comments & contributions

Know this word from another angle? Add a correction, a nuance, or a usage note. New posts go public after a quick review.
Posting as a guest · Sign in
No comments yet. Be the first to add one.
Look up word or phrase...